• Përshëndetje Vizitor!

    Nëse ju shfaqet ky mesazh do të thotë se ju nuk jeni regjistruar akoma. Edhe pse nuk jeni regjistruar ju arrini të shihni pjesën me të madhe të seksioneve dhe diskutimeve të forumit, por akoma nuk gëzoni të drejten për të marrë pjesë në to dhe në avantazhet e të qënurit anëtar i këtij komuniteti. Ju lutem : REGJISTROHUNI që të dërgoni postime dhe mesazhe në Forum-Al.

    Regjistrohu !

Përse klima është çmendur?

TerraN

incognito
Anëtar
Jul 3, 2012
Postime
2,083
Pikët
83
Vendndodhja
ANTAHKARANA
Përgjigje e: Klima: Drejt rrugës pa kthim?!

*

Natyrisht qe faktoret jane te ndryshem e te shumte. Faktor numer 1 eshte ndotja apo helmimi radioaktiv. 95% te semundjeve te sotme e kane burimin ketu. Te mos flasim per termetet, te cilat poashtu jane pasoje e shperthimeve nentokesore.
Pastaj, krahas shtimit te "prodhimit" te dioksidit te karbonit kemi dhe "prodhim" me te paket te oksigjenit. Me shkaterrimin e pyjeve, kurse, nuk duhet te harrojme, pyjet apo vegjetacioni ne pergjithesi, jane mushkerite e planetit Toke. Le ta perfytyrojme pakez jeten tone me mushkeri te dobeta, me nje mushkeri, apo dhe pa mushkeri, me c'rast nuk jetojme dot me tutje.

Vershimet, termetet, katastrofat e natyrave te ndryshme jane pasoje e sjlelljeve te gabuara te njeriut me natyren. Te mos me thoje dikush qe ky eshte problem i sajuar. Bota eshte ne prag te shkaterrimit. Keshtuqe nese vazhdohet ne kete menyre dhe nuk ndermirren masat e duhura, puna jone mbaroi.

Natyrisht qe popujt/shtetet jane duke u ndergjegjesuar ne kete drejtim, keshrtuqe dhe jane duke punuar. Mirepo kjo nuk mjafton akoma sa duhet.



*
 

shoku_tanku

Me i miri ne lagje
Anëtar
Jan 2, 2011
Postime
29,462
Pikët
113
Vendndodhja
ne vithen e peles se hazdisur
Përgjigje e: Klima: Drejt rrugës pa kthim?!

Deshira jote do te realizohet shoku_tanku. Jo ndoshta nje ore e me pare, por nuk je dhe aq larg realizimit te deshires. Nipat e tu jane ata qe do te gezojne realizimin e endrres tende...
Nuk kam lene pasardhes,madje po mendoj te sterilizohem te mos sjell aksidentalisht ndonje fatkeq ne kete bote...
 

gurax

Super Moderator
Anëtar
Mar 19, 2011
Postime
3,031
Pikët
48
Vendndodhja
Virgo Supercluster, Local Group, Milky Way, Orion-
Përgjigje e: Klima: Drejt rrugës pa kthim?!

Ndërrimi klimatik është një fakt i pamohueshëm dhe i vazhdueshëm, ku kurrsesi nuk duhet që të lehet anash shkaktari i këtij ndërrimi që është CO2 por ky është vetëm një nga faktorët e ndryshimit të klimës. Një nga faktorët tjerë është edhe ndryshimi i polaritetit të fushës magnetike, ku vetëm gjatë këtij viti janë vërejtur ndryshime të konsiderueshme në fushën magnetike që po që se na gjen të papërgatiture do të ketë pasoja edhe më të mëdha se sa CO2.

Changes measured by the Swarm satellite over the past 6 months shows that Earth's magnetic field is changing. Shades of red show areas where it is strengthening, and shades of blue show areas that are weakening.
Credit: ESA/DTU

Më shumë mundë të lexoni: Earth's Magnetic Field Flip Could Happen Sooner Than Expected

https://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=1OgRpLaeZBo
Ne shtese te asaj qe ka thene Edvin83, pikerisht ne materialin e treguar ne link, thuhet se:

[cituar]" Perseri, nuk ka asnje evidence se nje fushe e dobesuar magnetike do te rezultoje ne fundin e botes. Gjate te tera shkembimeve te meparshme te poleve, nuk ka patur as zhdukje masive (mass extintion) dhe as demtime nga rrezatimi. Sipas studiuesve, cfare do te vuajne shume jane strukturat e shperndarjes se energjise elektrike dhe telekomunikacioneve"

Pra ne fund te fundit, pavaresisht cfare ndodh me polet magnetike, eshte vetem fantazi qe dicka e tille influencon ne klime. Eshte per te tere e qarte se niveli 400ppm *nuk* ka te beje fare me fushen magnetike te Tokes.
Ky nocion eshte i shpikur dhe lind nga keqkuptimi dhe keqinterpretimi. Kete e ilustroj edhe me faktin qe ne linkun tjeter te vene ne dispozicion (PDF, te cilen une e lexova te teren), ne seksionin 3.1.1 flitet pikerisht per "greenhous gases" dhe permendet:
CO2 is by far the most important contributor to infrared cooling in the middle atmosphere, followed by water vapour, while methane makes only a very small contribution (e.g. Fomichev, 2009). In the thermosphere both cooling by CO2 and by nitric oxide (NO) is important.

Raporti ne fjale nuk merret fare, *fare*, me menyrat se si prezantohet CO2 ne atmosfere (pjesen me te madhe te te cilit, sic eshte treguar edhe ne shkrime te tjere me siper, eshte matur, eshte fakt, qe prodhohet nga aktivitti njerezor).

Tjeter pjese e shkeputur nga materiali dhe qe percjell nocione te rendesishme ne kete diskutim:

Depending on which observations and modelling results are chosen for comparison, it may be argued that trends in density show better agreement between models and observations than trends in temperature. However, this may be partly so because the density at a certain height responds to the temperature structure of the entire atmosphere below. That means that the effects of insufficient warming below 200 km and in sufficient cooling above 200 km could to some extent cancel each other out at altitudes above 200km.

Ne kete cope dhe ne seksionin ku kjo eshte shkeputur, flitet per nje kujdes qe duhet treguar sa here qe ka perpjekje per te bere parashikime ne baze te modeleve matematike per klimen (per me teper qe qartesohet se nuk mund te nxirren perfundime pergjithesuese nga matje me diapazon shume te ngushte ne diversitetin e kampionimit. Diskutimi eshte specifik per mezosferen, pjesa me e ulet e atmosferes me te cilen eshte marre studimi). Nderkohe qe mund te diskutohet dhe testohen shume modele te ndryshem per te percaktuar se cili eshte i sakti, te tera keto analiza kane ne thelb krahasimin e perfundimeve te modelit/modeleve kundrejt *matjet e vezhguara ne terren*. Keto te fundit perseri jane treguar neper shkrimet me lart, jane te padiskutueshme, jane fakte.

Ne fund, vete materiali ka seksionin "Conclusion" ku fjalet e para jane:

[cituar] Temperature trends in the mesosphere can be explained largely by changes in CO2 and ozone concentration. The effect of changes in water vapour concentration is much smaller. Observed changes in the thermospheric temperature have not been fully explained by model simulations of compositional changes.

Mua me duket se cfare po rezulton te jete eshte me afer variantit:
Ekziston ndoshta mundesia qe cfare ke lexuar ta kesh kuptuar totalisht gabim?
 

peshkaqeni33

nje ze midis jush
Anëtar
Jan 29, 2011
Postime
10,357
Pikët
113
Vendndodhja
Kush tha, qe s'jemi komshinj!
Përgjigje e: Klima: Drejt rrugës pa kthim?!

Megjithate eshte e njohur, qe ne periudha te ndryshme pararendese te historise se tokes, perqendrimi i CO2 ka qene shume me i lart nga c'eshte sot. Ka nje tendence, qe rikthimi i CO2 nga fosilet ne natyre, natyra ta depozitoj perseri ne forme fosilesh. Une nuk mendoj qe rreziku qendron tek emetimi i kesaj substance ne Natyre, por tek prishja dhe shkaterrimi i Natyres.

Mos te harrojme qe toka eshte nje planet i gjall, qe ben riciklim te vazhdueshem. Natyra ka nevoj per CO2. Dhe mos te harrojme qe eshte substanca baze per jeten ne planet. CO2 tretet neper oqeane dhe eshte baza kryesore ushqimore e jetes ujore. Fitoplangtoni qe eshte masa me e madhe e gjalleses tokesore ushqehet pikerisht prej tij. Dhe rritja e sasise se tij rrit ter zinxhirin e jetes neper oqeane. Oqeanet bejne riciklimin me te madh te CO2 ne planetin tok. Ne fund te oqeanit bien si debore mbetjet e plangtonit dhe te gjallesave te tjera te ketij mjedisi, qe u japin jete shkembinjeve gelqeror ku eshte bllokuar pjesa me e madhe e CO2se se planetit ne forme karbonati te kalciumit CaCO3. Pastaj vijne pyjet, qe e depozitojne kete substance ne mishelen e celulozes.

Natyra eshte ne gjendje te ricikloj cdo mase te ketij gazi. Pra eshte nje mburoj e forte ndaj tepricave te ketij gazi. Gazi rritet, rritet dhe numri i gjallesave qe e konsumojne. Por e keqja eshte, se ne kemi vene dore mbi natyren dhe po e prishim edhe ate pa asnje kriter.
 

gurax

Super Moderator
Anëtar
Mar 19, 2011
Postime
3,031
Pikët
48
Vendndodhja
Virgo Supercluster, Local Group, Milky Way, Orion-
Përgjigje e: Klima: Drejt rrugës pa kthim?!

Shume te verteta keto, peshkaqeni33.

Te tera keto, kur nderthuren dhe me keqinformimin, krijojne ate lloj paqartesie dhe konfuzioni i cili vjen nje moment dhe te lodh, duket sikur e tere kjo eshte dicka shume e komplikuar dhe qe kerkon sipermarrje titanike nga ndonje organizem social supergjigand dhe diktatorial miradashes qe t'i shtyje njerezit ne drejtimin e duhur.
Por ne te vertete kjo gje eshte nje utopi. Vleresimi individual i nje reziku publik nga individet e vecante te nje grupimi eshte ne disproporcion me madhesine e grupimit kur problematika e trajtuar eshte fikse. Kur grupimi ne fjale eshte i tere njerezimi, rreziku i perbashket i perceptuar nga cdo individ shfaqet disi abstrakt, atje larg, qe mund te prese ndonje vonese personale sepse 'nuk vuan ariu nese i shkul nje qime'. Kjo mendesi eshte ajo cfare duhet superuar. Sa me shume te ndergjegjesohet cdo individ per natyren e problemit, aq me mire eshte. Psh ashtu sic na vjen natyrshem te ndezim driten ne erresire, po aq natyrshem duhet te kemi shtyse per te perdorur llampa neon apo LED ne vend te atyre me filament dhe te largohemi nga mendesia "cfare problemi ka, une e paguaj energjine qe harxhoj". Kjo mendesi eshte shume e ceket.

Gjithashtu nje tjeter nocion i gabuar (per te mos thene mit urban) eshte edhe ideja e anullimit te proceseve qe gjenerojne ekses CO2, gjurmimi i proceseve te cilat e marrin kete ekses CO2 dhe e shnderrojne ne dicka tjeter. Kjo ide eshte nje ide futja kot. Ne vetvete po ky proces do te harxhoje energji dhe llogaritjet kane treguar se ne total perfundohet me po te njejtat harxhe dhe shpenzime tashme ne nje proces shume me te zgjatur qe perfshin dhe neutralizimin e CO2.
Ajo cfare ka sens te behet eshte frenimi perhere e ne rritje i prodhimit eksesiv te CO2. Ashtu sic u permend, CO2 ne atmosfere dhe ne planet eshte ne nje gjendje te perhershme riciklimi, me sasi pak a shume te percaktuara dhe ne ekuiliber ne cdo moment te kohes per perqindjen e CO2 ne atmosfere, oqeane, biosfere, koren shkembore te tokes. Aktiviteti njerezor nuk ka bere gje tjeter pervecse ka cliruar perpara kohe ne atmosfere ate sasi CO2 qe ka qene pjese e biosferes dhe kores shkembore te tokes. Normalisht cikli i shkemimit midis ketyre eshte i rangut qindra vjet per biosferen dhe qindra mijera dhe miliona vjet per koren shkembore te Tokes. Nderhyrja njerezore ka bere qe ne njerin drejtim, ate drejt atmosferes, ky shkembim te ndodhe me ritme te pershpejtuara, pertej mesatares planetare per riabsorbim.

Praktikisht, nese vertet do te duam te bejme dicka ne kete drejtim, duhet te pergatitemi per nje lloj tjeter stili jetese. Gjithashtu do te kerkoje nje tjeter mekanzem social si regullator per balancen e konfliktit te interesave individ-shoqeri. Modeli aktual qeni-ha-qenin ne menyre te vendosur nuk ofron zgjidhje per kete problem. Shpetimi i botes nga vetvetja nuk ka qene objektiv asnjehere; ekspansioni, zgjerimi dhe shtimi i burimeve prodhuese sa here qe del e nevojshme ka qene dicka e padiskutueshme dhe e mireqene. Fatkeqsisht, jo me.
 

peshkaqeni33

nje ze midis jush
Anëtar
Jan 29, 2011
Postime
10,357
Pikët
113
Vendndodhja
Kush tha, qe s'jemi komshinj!
Përgjigje e: Klima: Drejt rrugës pa kthim?!

Sigurisht Gurax, qe jane shume te drejta ato, qe shkruan, si gjithmon.

Sigurisht qe njeriu tani eshte bere faktor ne mbarvajtjen e jetes dhe natyres se planetit. Me ane te dijeve ne po arrijme te manipulojme natyren, por duhet qe ti shfrytezojme ato(dijet tona) edhe per ta mbrojtur ate. Dhe eshte e drejte ashtu sic e the me siper, qe nderhyrjet ne ekujlibrat e natyres duhet te jene te kujdesshem dhe te menduar mire. Prishja e ekujlibrave te natyres ne menyre bruske dhe te pershpejtuar, do te na conte drejte katastrofash te cilat do te na gjenin te pa pergatitur dhe nuk do jemi ne gjendje ti menaxhojme dot. Ekujlibrat prishen kollaj, por eshte shumefish me e veshtire ti rivendosesh.

Por le ti themi gjerat troc. Ashtu sic jane. Kot bejne zhurmusin keta se interesat ne loje jane teper te mredha.
Njerzimi me njohurit qe ka eshte ne gjendje te gjeje burime energjie te tjera edhe me te leverdiseshme se fosilet djegese nafta, qymuri, apo gazi natyral, qe jane burimi kryesor i ndotjes. Por c'ndodh... Shumekombshet amerikane te naftes dhe nenprodukteve te saj, qe jane nga trustet me te fuqishme sot ne bote, kane investuar shuma te medha per perfitimin e burimeve netyrore te ketyre produkteve dhe s'kane ndermend te heqin dore nga perfitimet e tyre per arsye romantike sic mund tu duket atyre ngrohja globale. Flasim per shuma marramendese humbjesh per njerez, qe tani e kane fituar feten e fitimit kolosal dhe humbje strategjike per nje vend(SHBA), qe kontrollon me shume se gjysmen e vendeve te botes, pikerisht duke patur ne dore monopolin e energjise.

Eshte mbushur interneti me deshmi zbulimesh menyrash te reja perfitimi energjie, por qe mbyten apo nuk merren seriozisht pikerisht nga aktoret e teatrit boteror qe permendem me lart, per te cilet cdo zbulim i ri eshte si tia nisesh gares nga e para per venien nen kontroll te energjise. Prandaj atyre nuk u intereson shpikjet e reja per perfitim energjie dhe hapje garash te reja nga fillimi, kur e kane fituar garen dhe e kontrollojne kete burim energjie, qe eshte.

Kjo eshte njera nga arsyet kryesore, qe nuk me pelqen Amerika.
 

gurax

Super Moderator
Anëtar
Mar 19, 2011
Postime
3,031
Pikët
48
Vendndodhja
Virgo Supercluster, Local Group, Milky Way, Orion-
Përgjigje e: Klima: Drejt rrugës pa kthim?!

Te tera keto, peshkaqeni33, nuk mund te ndahen dot kaq kollaj ne dy pjese dhe te mund te themi qe njera eshte pjesa me te mirat dhe tjetra eshte pjesa me te keqiat.

Eshte e vertete qe teknologjia perhere avancon dhe mundeson menyra te reja per perftimin e energjise. Kompleksiteti i pajisjeve dhe i njohurise se nevojshme eshte perhere e ne rritje dhe perseri arihet ne mendjen e cdokujt nje lloj kufiri pertej te cilit teknologjia fillon e shnderrohet ne dicka te magjishme, ne nje zgjidhje me buton e cila per t'u ndertuar mjafton te hidhen drejt saj sasira te medha paraje. Eshte nje keqvleresim, deri deri edhe percmues, per llojin e perpjekjeve dhe llojin e kostos qe ka avancimi shkencor. Mund te rrish tere jeten duke u perpjekur per dicka dhe te jesh tere kohen vetem 1% larg kompletimit. Nderkohe qe shume zbulime dhe avancime shkencore jane bere ne menyre te rastesishme duke kerkuar per tjeter gje dhe jane shfaqur fillimisht si 'anomali'. Por nje miliarder nuk do te mendohet shume nese personi qe ka afer eshte gjenuin apo i blere me para', ndonese nje konstatim i tille mendoj se shpeshhere eshte evident. Per sa i perket, "money can buy him everything, including love and he best see his return investment soon, otherwise...".



Gjithashtu duhet te jemi po aq te kujdesshem edhe nga pseudoshkenca. Ne nje fare menyre nuk mund t'ju vihet faj te tere atyre skeptikeve qe shprehen per penetrimin e mashtrimeve dhe genjeshtrave ne shkence. Si cdo fushe tjeter e jetes edhe ne shkence ekzistojne parazitet dhe sharlatanet, ata qe pikerisht shfrytezojne padijen e mbarepopullates lidhur me probleme te komplikuara shkencore ne menyre qe ne fund te marrin merite te paqene dhe shperblime te pajustifikuar. Nje shembull direkt dhe per te cilin debatet vazhdojne edhe ne keto momente, jane te bejne me nje pretendim se eshte realizuar "fuzioni i ftohte" dhe teknologjia perkatese eshte quajtur E-Cat. (http://en.wikipedia.org/wiki/Energy_Catalyzer) Jam ne gjendje te trajtoj mjaft detaje ne lidhje me pse i tere ky pretendim eshte nje farse, pse kemi te bejme me pseudoshkence dhe jo shkence. Por le ta leme kete ceshtje per ndonje diskutim te mevone nese do te kemi deshire. Ne thelb mjafton te thuhet qe fuzioni i ftohte eshte nje lloj 'Kupe e Shenjte' ne energjitike dhe ne fizike, nese kjo do te realizohet ndonje here, literalisht do te jemi ne gjendje te kemi fuqine e Diellit nen komande. Dhe atehere une mund te organizoj ndonje "udhetim informativ" dhe te ngelemi te tere gojehapur dhe te mrekulluar nga cfare do te mund te realizojme me kete teknologji. Por per momentin, le t'i leme endrrat te paperzjera me realitetin.

Tradicionalisht, industria boterore e naftes eshte pergjegjese per frenat e dores tere kohen aktive ne perpjekjet per te gjetur burime me te pastra energjie sesa cfare perdorim sot. Dhe sigurisht, lojtari kryesor dhe me dominant ne kete skene - cilidoqofte ai por qe dihet se eshte USA - do te marre edhe pjesen e luanit ne lidhje me shkopinjte nen rrota qe zbulohen ne cdo moment per kete gje.
 

peshkaqeni33

nje ze midis jush
Anëtar
Jan 29, 2011
Postime
10,357
Pikët
113
Vendndodhja
Kush tha, qe s'jemi komshinj!
Përgjigje e: Klima: Drejt rrugës pa kthim?!

Gurax, le te flasim konkretisht. Pa e zene ne goj fare fuzionin e ftohte.

Dy nga karburantet, qe fare mire mund te perdoren ne vend te karburanteve fosile jane biokarburantet(alkoli, apo vaji i sojes) dhe hidrogjeni. Kostua e tyre eshte me e lire se karburantet fosile dhe shkarkimi ne hapsire i CO2 eshte teper i reduktuar. Dhe fuqia kolorifike e tyre eshte e lart. Atehere pse nuk perdoren gjeresisht?! Eshte veshtire per te prodhuar qepe, patate, apo panxhar per te prodhuar alkolin apo soj per te prodhuar vajin e sojes?! Kurse ne rastin e Hidrogjenit ndotja nga CO2 minimizohet ne zero.

Teknologjia e perfitimit te ketyre lendeve te para ekziston gjithashtu ekziston edhe teknologjia shfrytezimit te energjise se perfituar prej tyre. Atehere cfare nuk ekziston?! E vetmja gje qe nuk ekziston eshte deshira e SHBAse te humbasi hegjemonin ne fushen e energjise. Dhe meqenese pervec kesaj fushe SHBA kontrollon dhe gjigandet e industrise se rende si Gjeneral motors... Keta te fundit ndertojne automobila, makineri, pajisje dhe impiante industriale qe shfrytezojne fosilet e djegeshme si karburant.

Nje shembull per te kuptuar rendesin e hegjemonise energjitike, influencen dhe fitimet e medha qe vijne nga vendet qe varen prej saj.
Brazili eshte shendrruar ne fuqin e peste ekonomike ne bote pas SHBA, KINE, Japoni, Gjermanise duke kaluar Britanin, per te vetmen arsye se ka pavarsi energjitike duke shfrytezuar gjeresisht vajin e sojes si karburant per ekonomin e tij. Dhe duke patur parasysh klimen e tij ku soja behet 2-3 here ne vit eshte e qarte qe mund te behet nje potencial i vlersueshem i energjise ne bote. Te njejten gje mund te thuash edhe per Rusin dhe Kanadan, qe po te vlersohet e shfrytezohet energjia e alkolit ne ekonomi, mund te behen superfuqi energjitike duke shfrytezuar hapsirat e tyre te pamata ne mbjelljen e panxharit apo qepes dhe perfitimin e alkolit.
 

gurax

Super Moderator
Anëtar
Mar 19, 2011
Postime
3,031
Pikët
48
Vendndodhja
Virgo Supercluster, Local Group, Milky Way, Orion-
Përgjigje e: Klima: Drejt rrugës pa kthim?!

Eshte ceshtje shkallezimi per lart (problems during upscale). Varesite fatkeqsisht nuk jane lineare. Duhet te ndergjegjesohemi fillimisht per sasine relative te lojtareve ne kete skene kundrejt njeri tjetrit. Aktualisht kjo skene eshte keshtu:




Me tej... Kosto e perftimit te alkolit nuk eshte e lire, peshkaqeni33. Nuk jam shume ne dijeni per detaje ne kete drejtim, po di qe nuk eshte e dhe aq e lire. Perceptohet te jete e lire sepse si te thuash 'thjeshtojme' me mend disa kosto meqense shume alkole prodhohen si produkte dytesore ne procese ekzistues, dhe nese me perpara hidheshin tashti eshte gjetur edhe menyra e perdorimit te tyre si karburante. Por nese i kalojme si primare dhe t'ju duhet te justifikojne vetem vete te tere procesin e prodhimit si dhe edhe te dilet me fitim, ne kete rast shifrat te bejne te rrudhesh buzet.

Po keshtu eshte edhe ne lidhje me hidrogjenin. Menyrat me te perhapura te perftimit te hidrogjenit eshte duke u nxjerre si produkt dytesor gjate perpunimit te karburanteve fosile (bingo!), ose me ane te elektrolizes. Por elektroliza eshte nje proces shume 'power hungry' (anullimi i energjise se molecular bonding me ane te nje fushe intensive elektromagnetike, per te ekstraktuar ne kete menyre atomet hidrogjen. Po t'i biesh lapsit, tmerrohesh)

Ekonomia e Hidrogjenit
http://en.wikipedia.org/wiki/Hydrogen_economy (ka nje seksion specifik, "Costs", ku jepen disa detaje ne lidhje me kete problematike)

.... (duke) shfrytezuar hapsirat e tyre te pamata ne mbjelljen e panxharit apo qepes dhe perfitimin e alkolit.
Perftimin e alkolit. Ekzakt! Nje fjale e vetme ne nje fjali, nje proces i tere energjishpenzues ne realitet. Nuk jam i sigurt, por i njejti proces per perftimin e karburanteve dhe nenprodukteve te naftes nga nafta bruto, nese e mbaj mend mire, eshte shume e shume here me i lire ne kosto. (kur flitet per kosto, mund te konsiderohen te dy njesite matese, edhe paraja edhe njesia e energjise. Per thjeshtesi diskutimi keto le t'i marrim qe varen nga njera tjetra me koeficient konstant)
 

peshkaqeni33

nje ze midis jush
Anëtar
Jan 29, 2011
Postime
10,357
Pikët
113
Vendndodhja
Kush tha, qe s'jemi komshinj!
Përgjigje e: Klima: Drejt rrugës pa kthim?!

Perfitimi i alkolit eshte teknologjia me e hershme dhe me e thjeshta ne bote(rakia). Eshte proces ferementimi dhe zierje. Alkoli mund te nxirret nga cdo lloj biomase e ferementuar. Por sasin me te madhe e nxjerrin ato qe kan permbajtje te lart sheqeri sakaroz, apo fruktoz.

Kurse tek karburantet fosile, pervec gjurmimit, qe ka shpenzime, kemi procese te tjera me shpenzime si nxjerrja, transporti, perpunimi. Perpunimi i naftes eshte thuajse i njejte ne menyren e perfitimit te alkolit se bazohet ne te njejtat principe. Zjerje dhe perfitim me ane te kondesimit.

Thjesht nuk ka deshire Gurax. Se produktet e naftes kan kosto me te lart.
 

TerraN

incognito
Anëtar
Jul 3, 2012
Postime
2,083
Pikët
83
Vendndodhja
ANTAHKARANA
Përgjigje e: Klima: Drejt rrugës pa kthim?!

Perfitimi i alkolit eshte teknologjia me e hershme dhe me e thjeshta ne bote(rakia). Eshte proces ferementimi dhe zierje. Alkoli mund te nxirret nga cdo lloj biomase e ferementuar. Por sasin me te madhe e nxjerrin ato qe kan permbajtje te lart sheqeri sakaroz, apo fruktoz.

Kurse tek karburantet fosile, pervec gjurmimit, qe ka shpenzime, kemi procese te tjera me shpenzime si nxjerrja, transporti, perpunimi. Perpunimi i naftes eshte thuajse i njejte ne menyren e perfitimit te alkolit se bazohet ne te njejtat principe. Zjerje dhe perfitim me ane te kondesimit.

Thjesht nuk ka deshire Gurax. Se produktet e naftes kan kosto me te lart.
Peshkaqen,

Kjo qe thua ti nuk qendron ose, me sakte, eshte pjeserisht e vertete.

Alkohol ne bote me se shumti prodhon Brazili. Shtrohet pyetja me cfare cmimi? Mes tjerash, sa pyjet shkaterrohen per te hapur toka pjellore? Pastaj, ne vend qe ato qe mbillen per te prodhuar ushqime (te mos harrojme: sa miliona njerez vdesin urie ne bote dhe cila do te ishte ironia a radhes nese ne vend qe te prodhonim ushqim te shetisim me makina me benzine te prodhuar, me plote kuptimin e fjales, nga USHQIMI)
Kjo teknologjia e perfitimit te energjise me hidrogjen me gjase nuk eshte duke funksionuar ashtu sic duhet. Ka mbi 12-13 vite kur nje kompani reklamonte automjetet me hidrogjen...tash nuk i degjohet fare emri...

Dy jane alternativat e vetme:
Fuzioni i ftohte dhe
Energjia solare
(diellore)


Teknologjite per keto ekzistojne vecme.
I vetmi problem qendron tek kostoja. Eshte kosto e ulet. Me kohe, do te ishte kosto falas. Dhe ky eshte problemi. Kompanite te cilat e kane monopolin e energjise duan te shesin dicka. Te shesin e te arrijne perfitime marramendese. Nga "falas" s'ka fitim. Prandaj, meqe e kane monopolin e kane dhe pushtetin (fuqine) ne menyre qe ta elimonojne cdo tentim per alternativa te reja te perfitimit te energjise.
Keto kompani mandje jane ne gjendje t'ua blejne njerezve patentat (per ndonje zbullim te ndonje teknologjie te re), e kete madje dhe e bejne, vetem e vetem qe ta heqin qafet konkurrencen dhe te fitojne sa me shume...

P.S.

Ne nje shkrim me lart lexova cfare kishe shkruajtur per planktonet dhe funksionin e tyre per prodhim te oksigjenit. Ashtu sic e kishte thene fitova pershtypjen sikur te thuash qe neve mund ta ndotim mjedisin sa te duam, ti shkatterojme pyjet sa te duam...meqenese e kemi Planktonin i cili na i riparon te gjithat... Apo mos e paca kuptuar gabim?!

*
 

Zana

🇦🇱e....Thjeshte🇦🇱
Anëtar
Oct 21, 2013
Postime
45,654
Pikët
113
Vendndodhja
🌑
Përgjigje e: Klima: Drejt rrugës pa kthim?!

Shkenca nuk eshte opinion.
Akoma ti me shkencen. Shkenca ne lidhje me k'te prb... eshte shkaterruesja nr 1. Gjithsesi , e ke parasysh ate momentin kur han shume dhe te dhemb stomaku, pastaj fillojne shqetesimet me rradhe... Kam idene qe do te shkaterrohemi ne k'te menyre/forme qesharake, nga budallenjte e pangopur .... per te ardhur keq.
 

gurax

Super Moderator
Anëtar
Mar 19, 2011
Postime
3,031
Pikët
48
Vendndodhja
Virgo Supercluster, Local Group, Milky Way, Orion-
Përgjigje e: Klima: Drejt rrugës pa kthim?!

Perdorimi i alkolit eshte ne menyre te vendosur me i shtrenjte sesa perdorimi i naftes, peshkaqeni33.
http://zfacts.com/p/436.html
Le te bejme disa perafrime te trasha per te krijuar idene e shkalles. Le te supozojme se flasim per Shqiperine, 3 milion. Supozojme se nje njeri konsumon nje liter raki ne dite. Supozojme se cdo njeri ka nje makine dhe e perdor per te kryer 10km rruge ne cdo dite. Standardizojme qe makinat jane te tera njesoj dhe konsumojne 10 litra alkol per 100 km, ose 1 liter ne dite.
Bejme nje rrumbullakim fantastik duke ekuivalentuar nje liter raki me nje liter alkol. Sado grotesk qe te duket, eshte ne fakt pothuajse i parendesishem si rrumbullakim dhe nderkohe i kemi dale perpara edhe hamendjes qe ne nje te ardhme ky rendiment kaq i larte eshte arritur. E pranoj pa asnje problem kete 'disavantazh', madje insistoj.
Ne tere Shqiperine, ne dite do te duhen 3 milion litra alkol, ose 1 miliard litra alkol ne vit. Uen nuk e di sa kg panxhar apo kallam sheqeri apo rrush apo cdo lloj biomase mestarizohet per te prodhuar nje liter alkol. Por filloj e krruaj koken kur mendoj qe kjo biomase, perpara sesa te fermentohet, duhet mbjelle, rritur e kultivuar, kujdesur qe te mos demtohet, korrur, etj. Keto te tera perkthehen ne kosto... por pa hyre ne kete lloj rekursiviteti, tere kjo llogari u be duke marre nje shembull te ekzagjeruar, me nje popullate 3 milion ku secili e perdor makinen 10km cdo dite. Nuk e di sa biomase duhet per te prodhuar 1 miliard litra alkol cdo vit. Po per nje popullate 7 miliard njerez ne glob? Po kur marrim ne llogaritje edhe industrite boterore? Transportet globale? Po produktet plastike (90+ % e cdo gjeje plastike qe na sheh syri rreth e rrotull eshte nenprodukt direkt i naftes) ?

Ky eshte nje diskutim shume i gjate peshkaqeni33 por ne fakt jo i veshtire. Per fat llogaritjet energjitike jane te tera te njohura, proceset te mirekuptuara dhe te tere stadet ndermjetes neper proceset e nevojshme nuk ka fare pse te hamendesohen, pasi njihen. Dhe jane pikerisht llogaritjet qe zbulojne kete te vertete te hidhur: eshte dicka e veshtire dhe me kosto shume te larta.

*) http://www.theregister.co.uk/2014/11/21/renewable_energy_simply_wont_work_google_renewables_engineers/
*) http://www.breitbart.com/Breitbart-London/2014/11/22/Renewable-energy-so-useless-that-even-greenie-Google-gave-up-on-it - [shkeputur] Why is renewable energy such a total fail? Because, as Lewis Page explains here, it's so ludicrously inefficient and impossibly expensive that if ever we were so foolish as to try rolling it out on a scale beyond its current boutique levels, it would necessitate bankrupting the global economy. In a nutshell, renewable energy is rubbish because so much equipment is needed to make it work - steel, concrete, copper, glass, carbon fibre, neodymium, shipping and haulage - that it very likely uses up more energy than it actually produces.


Kurse tek karburantet fosile, pervec gjurmimit, qe ka shpenzime, kemi procese te tjera me shpenzime si nxjerrja, transporti, perpunimi. Perpunimi i naftes eshte thuajse i njejte ne menyren e perfitimit te alkolit se bazohet ne te njejtat principe. Zjerje dhe perfitim me ane te kondesimit.
Kjo nuk eshte e vertete, perkundrazi eshte e vertete diametralisht e kunderta.

Ekonomia e Hidrogjenit - http://en.wikipedia.org/wiki/Hydrogen_economy
Ne seksionin "Costs":
"When evaluating costs, fossil fuels are generally used as the reference. The energy content of these fuels is not a product of human effort and so has no cost assigned to it. Only the extraction, refining, transportation and production costs are considered. On the other hand, the energy content of a unit of hydrogen fuel must be manufactured, and so has a significant cost, on top of all the costs of refining, transportation, and distribution."
Ne vleresimin e kostove, karburantet fosile jane cfare merren zakonisht si reference. Permbajtja energjitike e ketyre karburanteve nuk eshte nje produkt i perpjekjeve njerezore dhe ne kete menyre nuk ka ndonje kosto pas vetes. Vetem ekstraktimi, rafinimi, transporti dhe produksioni ka kosto qe llogariten. Ne krahun tjeter, permbajtja energjitike e nje njesie karburant hidrogjen duhet ne vetvete prodhuar, dhe ka nje kosto te konsiderueshme, mbi kostot e zakonshme te rafinimit, transportit dhe shperndarjes.

I njejti proces si eshte pershkruar me lart por me koeficiente pak me te vegjel eshte dhe ai qe ka te beje me alkolet.


Zana, sado e keqe te jete zgjidhja qe ofrohet nga shkenca, eshte disa mijera here me e mire sesa zgjidhjet e ofruara nga politika, okulti, vetbindja, poezia apo muzika.
 

peshkaqeni33

nje ze midis jush
Anëtar
Jan 29, 2011
Postime
10,357
Pikët
113
Vendndodhja
Kush tha, qe s'jemi komshinj!
Përgjigje e: Klima: Drejt rrugës pa kthim?!

Gurax...
Kur flasim per shfrytezimin e ketyre mundesive, sigurisht qe nuk flasim per Shqiperin. Shqiperia, nuk prodhon dot sasin e drithit, qe konsumon vet, ne vend. Por flasim per vende, qe kane mundesi reale. Rusia apo Kanadaja qe kane siperfaqe te medha te pa kultivuara.

I ke dhene dimension te madh problemit Gurax. Nuk po them te zevendesojme naften si lend te pare per industrin, por si karburant. Qe mos te largohemi nga thelbi i temes tone pra emetimi i CO2 ne hapsire. Ne industrin plastike nuk ka rrezik emetimi te CO2 sepse ai ngelet i bllokuar ne masen plastike. Pra le te merret nafta apo gazi natyral si lende e pere per kete industri, kjo nuk na prish pune.
Une nuk po them qe te mbolojme gjithe nevojat tona per energji me alkol. Se te gjitha nevojat e njerzimit per energji as nafta nuk i mbulon. Por mendoj se ka shume rendesi praktike dhe eshte qellimisht lene pas dore shfrytezimi i ketyre mundesive. Gje e cila do ndihmonte dhe mbrojtjen e ambientit.

Nese ti e merr procesin e perfitimit te alkolit thjesht duke e krahasuar kosto karburanti me karburant, mund te jete dhe ashtu si thua ti, por nese e shohim si e shoh une, domethene shumeplanesh ekujlibrat ndryshojne. Bersit apo mbetiet nga procesi i perfitimit te alkolit, mund te shkojne per ushqim shtazor apo pleh dhe keshtu qe humbet ne nje sektor fiton tek nje tjeter. Pra ekonomikisht duket me i leverdisshem per njesi prodhimi. Energjia e djellit nuk shkon dem, ajo shfrytezohet ne shume menyra. Pra thjesht po shfrytezojme energjin e djellit qe na e jep falas dhe rezervat e energjise se tij, nuk mund te krahasohen me ato te karburanteve foeile qe ka ne toke.

Pra ketu problemi reduktohet, sa perqind te energjise qe dielli hedh ne toke per nje vit ne mund te perfitojme. Dhe cili eshte ky raport me energjin qe harxhojme ne nje vit. Sa me shume ta reduktojme kete raport, me mire do jete per problemin e ndotjes qe flasim.

Pastaj kemi dhe Hidrogjenin, te cilin nuk e zume ne goj. Nuk jane bere fare hapa ne kete drejtim. Kete si ta shpjegojme?
 

peshkaqeni33

nje ze midis jush
Anëtar
Jan 29, 2011
Postime
10,357
Pikët
113
Vendndodhja
Kush tha, qe s'jemi komshinj!
Përgjigje e: Klima: Drejt rrugës pa kthim?!

Peshkaqen,

Kjo qe thua ti nuk qendron ose, me sakte, eshte pjeserisht e vertete.

Alkohol ne bote me se shumti prodhon Brazili. Shtrohet pyetja me cfare cmimi? Mes tjerash, sa pyjet shkaterrohen per te hapur toka pjellore? Pastaj, ne vend qe ato qe mbillen per te prodhuar ushqime (te mos harrojme: sa miliona njerez vdesin urie ne bote dhe cila do te ishte ironia a radhes nese ne vend qe te prodhonim ushqim te shetisim me makina me benzine te prodhuar, me plote kuptimin e fjales, nga USHQIMI)
Kjo teknologjia e perfitimit te energjise me hidrogjen me gjase nuk eshte duke funksionuar ashtu sic duhet. Ka mbi 12-13 vite kur nje kompani reklamonte automjetet me hidrogjen...tash nuk i degjohet fare emri...

Dy jane alternativat e vetme:
Fuzioni i ftohte dhe
Energjia solare
(diellore)


Teknologjite per keto ekzistojne vecme.
I vetmi problem qendron tek kostoja. Eshte kosto e ulet. Me kohe, do te ishte kosto falas. Dhe ky eshte problemi. Kompanite te cilat e kane monopolin e energjise duan te shesin dicka. Te shesin e te arrijne perfitime marramendese. Nga "falas" s'ka fitim. Prandaj, meqe e kane monopolin e kane dhe pushtetin (fuqine) ne menyre qe ta elimonojne cdo tentim per alternativa te reja te perfitimit te energjise.
Keto kompani mandje jane ne gjendje t'ua blejne njerezve patentat (per ndonje zbullim te ndonje teknologjie te re), e kete madje dhe e bejne, vetem e vetem qe ta heqin qafet konkurrencen dhe te fitojne sa me shume...

P.S.

Ne nje shkrim me lart lexova cfare kishe shkruajtur per planktonet dhe funksionin e tyre per prodhim te oksigjenit. Ashtu sic e kishte thene fitova pershtypjen sikur te thuash qe neve mund ta ndotim mjedisin sa te duam, ti shkatterojme pyjet sa te duam...meqenese e kemi Planktonin i cili na i riparon te gjithat... Apo mos e paca kuptuar gabim?!

*

Terran, e ke parasysh formimin e atmosferes.
Gazet e rende perqendrohen me poshte dhe sa me lart ngrihemi kemi perqendrim me te madh te gazeve me te lehte. Pra oksigjenin do ta gjejme ne perqendrime me te larte ne nivelin e detit sesa ne lartesit e maleve. Sepse masa e tij molare eshte me e madhe se e Azotit apo hidrogjenit. CO2 e ka masen molare me te madhe se oksigjeni molekular. Keshtu qe eshte me i rende. Dhe ka tendencen ne kushtet ideale te rrije me prane detit. Eshte nje gaz qe tretet ne uje. Por sidoqofte eshte gaz.
Edhe ne rastet kur ky gaz eshte energjitikisht i ngacmuar, kur humbet energjin ka tendence te zbrese posht ne shtresen e tij atmosferike. Pra pran tokes. Ose duke iu kthyer perseri tokes i tretur neper agjentet atmosferik sic jane shirat, mjergulla debora etj... Prandaj efekti sere i ketij gazi per kushtet e tokes mua personalisht me duket i mbivlersuar. Duhet te kete nje mbingopje te tokes dhe te oqeaneve te saj, qe ky gaze te pushtoj atmosferen. Dhe arsyeja qe zvogelon mundesin e mbi ngopjes se tokes dhe oqeaneve te saj, jane gjallesat tokesore dhe ujore, qe e depozitojne kete gaz ne trupat e tyre dhe pas keto te fundit ne forme fosilesh. Pra thjesht mekanizmi eshte ky. Shtohet sasia e perqendrimit te CO2 ne toke, shtohen, apo ndryshojne gjallesat qe ushqehen prej tij. Domethene shtohet sasia e fitoplangetonei neper oqeane, apo ndryshon madhesia e gjetheve te pemeve(rritet ne kete rast). Pra natyra reagon.

Sigurisht sic e thame me Gurax, natyra ka ritmet e saj ne vendosjen e ekujlibrave, prandaj ka nje rrezik real nese ne e tejkalojme masen e ketij ejkulibri.

Kjo eshte munduar te shpjegohet Terran, jo prerja e pyjeve.
 

ODEON

.
Anëtar
Apr 12, 2014
Postime
6,308
Pikët
0
Përgjigje e: Klima: Drejt rrugës pa kthim?!

Njeriu perpiqet te amplifikoje edhe ate qe nuk amplifikohet, njekohesisht njeriu mendon se eshte i afte te shkaterroje edhe globin, ç'qyfyre tek e lexoj sepse eshte hiperbolike te mendohet qe nje qenie inferiore me natyren te dominoje ate.
Eshte pikerisht natyra qe do dominoje kurdohere çdo gjallese, eshte pikerisht natyra qe do eleminoje çdo gjallese qe prish zinxhirin dhe perseri natyra do mbijetoje me bukurine dhe ashpersine e saj.
Te mendojme nje çast qe njeriu po ngroh planetin, gje per te cilen dyshoj se tepermi sepse hipersfera ende nuk eshte e studiuar ne detaj, kemi arritur deri ionosfere por jo me tej. Nejse mendojme nje çast qe jemi ne qe po ngrohim planetin; si mendoni se po shkaterrojme natyren, aspak, Vjen nje çast dhe natyra zhduk ata qe prishin ekosistemin dhe ketu perfundon historia, dhe natyra rikthen ekuilibrin.
Ka faktore shume me te medhenj se njeriu qe mund te ndikojne ne ngrohjen e nje planeti.
 

TerraN

incognito
Anëtar
Jul 3, 2012
Postime
2,083
Pikët
83
Vendndodhja
ANTAHKARANA
Përgjigje e: Klima: Drejt rrugës pa kthim?!

*

Tash po e kuptoj.

Kur u mbajt Samiti i G8-shes ne Rostock te Gjermanise para ca vitesh...
http://www.dw.de/words-not-stones-alternative-g8-summit-opens-in-rostock/a-2577470

...ne Rostok paten ardhur me mija demonstrues nga e gjithe planeti. Me se shumti, natyrisht, nga Europa, sikurse dhe nga e gjithe Evropa Lindore.....

me perjashtim te shqiptareve (dihet)...
Ishin demonstrata te ashpra jo vetemse kunder ngrohjes globale por dhe te politikes monetare.
Shtypi shqiptar keta demonstrante i quante komuniste.

Pas samitit, presidenti Bush ndermorri nje turne neper vendet e E. Lindore, kryesisht vendeve qe kufizoheshin me ish-Bllokun e Lindjes, shumica syresh anetare te posapranuara ne NATO. Megjithate, ne te gjithe keta vende Bushi ose u prit me protesta ose nuk u prit ne menyre aq madheshtore sikurse ne Shqiperi (ne Kosove do te pritej njesoj, por nuk erdhi).
Njekohesisht, atebote, perkrahja e Bushit edhe ne vendin e vet pat rene diku ne 15-20%.

Domethene, e gjithe bota dhe vet Amerika doli me budalleqe se neve shqiptaret. Te mos flas per ate qe e deshem nje president me shume se vet ata qe e zgjodhen dhe e kane (kishin) te vetin.

Edhe ne dite te sotit, sipas shkrimeve me lart, nuk qenka problem fare klima. Sidoqofte, u shpjeguan te gjitha lemite me rend (biologjia, kimia, gjeografia, gjeometria, matematika...) dhe u relativizua aq shume problemi i klimes sa qe na doli perralle me mbret...


*
 

SystemA

V.I.P
Anëtar
Sep 14, 2010
Postime
55,857
Pikët
113
Përgjigje e: Klima: Drejt rrugës pa kthim?!

Deri ne 2013, te dy keto shtete kane qene ne menyre konstante nje barriere serioze per dekada me rradhe ndaj cdo perpjekje unifikimi ne lidhje me strategjite globale per perftimin e energjise per te evituar perhere e me teper karburantet me origjine fosile, kryesisht ne industri.

Megjithate, duket sikur me ne fund edhe per keto shtete eshte e veshtire tashme te mbulohet Dielli me shoshe.

http://www.state.gov/r/pa/prs/ps/2014/02/221686.htm

Te shpresojme per dicka te mire per te tere nga kjo mareveshje.
Mirupafshim ne Paris!
Nga <komoditeti> kerkush nuk heq dore.....pasojat do i paguajne me vone te tjeret!
Tashti po ja rras gjumit,se neser do ju shkruaj.....Mirdita!
Sa kam filluar ta urreje kete fjale tradite!!!
 

Mandi

ஜ۩۞۩ஜ
Staff member
Anëtar
Feb 8, 2009
Postime
10,856
Pikët
113
Vendndodhja
Vera të freskëta, dimra të ngrohtë e të lagësht, vjeshta pa shira. Ja përse as edhe moti nuk është më ai i njëherë e një kohe. I nxehtë mbytës në lojrat Olimpike dimërore në Soçi të 2014-ës, shira konstante në maj në Bosnje, flakë në pyje në Norvegji të shkaktuara nga thatësira. Për të mos folur për përmbytjet që kanë goditur Italinë



Një pyetje që ka dalë nga mjediset e bisedave në bare (duke parë që përballë kapuçinos sot nuk flitet për tjetër gjë) dhe që tani ka gjetur edhe një përgjigje: Përfundimisht po, thonë klimatologët, stinët kanë ndryshuar. Duke ofruar edhe një shpjegim të mekanizmit. Ato që godasin “motorrin e klimës” janë në fakt rrymat shkulmuese dhe shtjellat polare, binarët në atmosferën e lartë në të cilat lëvizin me shpejtësi turbullirat, duke sjellë re dhe kohë të bukur. Të modifikuara nga ngrohja globale, këto rryma nuk e bëjnë më detyrën e tyre dhe enden, deri sa krijojnë zona të bllokuara nga i nxehti, i ftohti, ose edhe thatësira dhe lagështira. Të vështira edhe për t’u parashikuar.

VAPË DHE ERRËSIRË

Si ndikon ngrohja globale në tërësinë e Planetit? Duke shkaktuar stuhi të mëdha dhe uragane kolosale, ose duke dobësuar rrymat detare, edhe pse për atmosferën pika jetësore, sipas meteorologes Jennifer Francis nga Universiteti Rugers në Nju Xhersi, është arktiku. Akulli që mbulon detin mbi Polin e Veriut është duke u zvogëluar, që nga fundi i viteve shtatëdhjetë, me më shumë sesa 35.000 kilometra katrorë në vit, duke lënë kështu zbuluar një sipërfaqe më të errët, atë të detit të lirë. Nga ana e tij, jo më i mbrojtur nga akulli, deti përthith rrezet diellore, duke u bërë edhe më i ngrohtë dhe duke shkrirë edhe më shumë akull. Një rreth vicioz që ka përshpejtuar humbjen e sipërfaqeve të bardha në Polin e Veriut. Fenomeni është përkufizuar “amplifikimi arktik” dhe i referohet faktit që Arktiku vetë (dhe Antarktida) janë më të ndjeshme ndaj shtimit të temperaturës, se sa rajonet e tjera të planetit.

Jemi akoma larg, fizikisht, nga gjerësitë tona gjeografike. Lidhja megjithatë egziston, dhe sipas Jennifer Francis quhet “shtjella polare”. “Një seri erërash në lartësi, shumë të shpejta, rrotull Polit të Veriut i cili është bërë i paqëndrueshëm, ndoshta për shkak të ngrohjes globale”, saktëson Antonello Provenzale, nga Isak/Cnr e Torinos, dhe shton: “Që fenomeni të jetë shkaktuar vetëm nga zvogëlimi i akujve polare, kjo është ende në diskutim, por askush nuk e kundërshton paqëndrueshmërinë e tij”.

Në praktikë, në vend se të jetë një lloj unaze e vazhdueshme që rrethon Polin e Veriut, kjo shtjellë fillon të zvogëlohet dhe kështu shkakton valë më të thella e të gjera, që munden edhe të thyhen. Shtjella Polare nga ana e saj influencon edhe ecurinë e të ashtuquajturave rryma “jet stream”, të tjera rryma ajri shumë të shpejta dhe në lartësi të mëdha; në fund, jet stream bien në kontakt me turbullirat që “kontrollojnë” klimën. “Këto dallgë më të thella sjellin sulmin e ajrit polar drejt lartësive më të ulta, dhe të ajrit të moderuar drejt veriut ”, vazhdon eksperti.

Vitin që shkoi, për shembull, në Nju Jork ka patur një stuhi të fortë bore, ndërkohë që në Europë bënte shumë vapë. “Arinjtë e murmë, në Skandinavi, dilnin madje më parë nga letargjia”, thotë Provenzale. E gjitha, siç ndodh shpesh për fenomenet atmosferike me afat të gjatë dhe shumë të gjatë, mund të konsiderohen në thelb mjaftueshëm normale: gjithmonë ka ndodhur që shtjellat polare të fillonin të bënin kthesat gjarpërushe e madje të “thyheshin”. “Duket megjithatë që kjo paqëndrueshmëri të jetë duke u amplifikuar. Në Arktik meteorologjia është bërë më e ndryshueshme dhe e vështirë për t’u parashikuar”, vazhdon Provenzale. Madje Inuitët të cilët i bazojnë daljet e tyre për gjah mbi parashikimet e motit, e konsiderojnë tashmë të gjithën, shumë të komplikuar.

DIELL, SHI DHE ERË

Dhe pasojat, për stinët tona në Europë, cilat mund të jenë? Në përgjithësi pritet një ndryshueshmëri më e gjerë e motit, për shkak të pranisë në ambient të energjisë së madhe; është ajo që ka buruar, thotë shkenca, nga “mbulimi” i gazit karbonik që pengon rrezet infra të kuqe të ikin nga planeti. Parashikimi për vitet e ardhshme flet kështu për një shtim absolut të ngrohtësisë. Do të ketë një rritje “në bllok” të të gjitha temperaturave dhe si pasojë një shtim të ekstremiteteve të ngrohtësisë, por jo të atyre të të ftohtit. Valët e të nxehtit që kanë goditur Europën në 2003-shin dhe Russinë në 2010-ën, duke shkaktuar shumë të vdekur, bëhen më të shpeshta.

Për shirat çështja është më komplekse; në nivel global, planetar për ta thënë më mirë, nuk ka prova që shirat të ndryshojnë si sasi. Vetëm sa janë modifikuar rajon për rajon: Saheli Afrikan, për shembull, është bërë më i thatë, ndërkohë që musoni Indian është duke u dobësuar dhe në Mesdhe është tendenca tani për tani, për një thatësi të lehtë. E duket se janë shtuar ekstremet: zonat e thata janë bërë më të thata, ato të lagështa janë goditur nga shira më të dëndura. Por edhe në të njëjtin vend reshjet ndryshojnë. Shtohet në fakt intensiteti i shirave dhe periudhat e thatësirës. Do të thotë që do të ketë stuhi më të dhunshme (të famshme janë “bombat e ujit” të pagëzuara nga gazetarët televizivë), që do të shkojnë të godasin një tokë shumë të thatë.

SHKULME ERE NË QIELL

Nuk mbaron me kaq: “Valët e mëdha” të cilat do të ngadalësohen dhe shumëfishohen, do ia nënshtrojnë një vend të caktuar, të njëjtit lloj moti për periudha më të gjata, duke gjeneruar më me lehtësi thatësi, ose madje faza të gjata me shi, të nxehtë ose të ftohtë”, thotë Cat Berro. Formohen kështu “dhoma atmosferike” që asnjë trazirë nuk ia del t’i spostojë. Është fenomeni i bllokimit atmosferik, për të cilin diskutohej në vitet tetëdhjetë, shpjegon Provenzale, por që ngadalësimi dhe formimi i shkulmeve të mëdha të erës në qarkullimin atmosferik duket ta ketë amplifikuar. Në normë këto zona të bllokuara janë të freskëta, sepse humbasin shumë ngrohtësi duke u dorëzuar ndaj terrenit: por në këto vitet e fundit ka patur shumë nxehtësi. Një shembull mund të jetë thatësira e jashtëzakonshme e Kalifornisë në dy vitet e fundit, apo i ftohti në lindje të SHBA, apo shirat shumë të shpeshta në Europë.

Të gjitha këto fenomene nuk bëjnë tjetër veçse konfirmojnë atë që është mbështetur nga klimatologët, të cilët krijojnë modelet: “Ajo që thonë modelet fillon të konfirmohet edhe në të dhënat e vëzhgimet tona”, konkludon Provenzale. Stinët nuk janë më ato të njëherë e një kohe.

Focus – Bota.al
 
Top